Joodse datum

19 adar 5779

ֹBijbeltekst

Giften

U kunt ons op verschillende manieren financieel steunen.


Wij hebben een ANBI-status, waar­door giften fiscaal aftrek­baar zijn.


מְזוּזָה

Mezoezá


In joodse huizen vind je bij de ingang van het huis aan de rechterdeurpost een mezoeza (מְזוּזָה), een kokertje met daarin een beschreven rolletje perkament. Zo’n mezoeza vind je ook bij de deur naar de vertrekken, waarin geleefd wordt.


Daarmee wordt op een bepaalde manier voldaan aan wat er staat in Deut. 6:6-9:

Wat ik u heden gebied, zal in uw hart zijn,
gij zult het uw kinderen inprenten (...)
Gij zult het ook tot een teken op uw hand binden
en het zal u een voorhoofdsband tussen uw ogen zijn,
en gij zult ze schrijven op de deurposten (mezoezot) van uw huis en aan uw poorten.


Op het stukje perkament dat in het kokertje zit staan de woorden van Deut. 6:4-9 en 11:13-21 (ook daar staan de hierboven onderstreepte woorden). We vinden beide gedeelten ook in de tefillien, de ‘gebedsriemen’.


Op de achterkant van het stukje perkament staan de letters שׁ ד י sjin-dalet-jod, die ook bij de tefillien een rol spelen. Het zijn de letters van שַׁדַּי Sjadaj, ‘de Almachtige’ - in dit verband ook wel gezien als de (begin-) letters van de woorden Sjomeer Delatot Jisra’el, ‘de Bewaarder van de deuren van Israël’. De eerste letter van Sjaddaj - de שׁSjin dus - vind je ook op de buitenkant van de mezoeza, en soms ook de andere twee letters.


Veel joden ‘groeten’ de mezoeza bij het voorbijgaan met een (hand-) kus, maar dat is geen wet.


Twee keer in de zeven jaar moet gekeken worden of de tekst op het perkament nog leesbaar is.


De vorm van de mezoeza is vrij, en er wordt dan ook vaak wat bijzonders van gemaakt. Zo zijn er bv. mezoezot in de vorm van een vis of een viool (als verwijzing naar een beroep), of in de vorm van de ‘heilige arke’ (= de kast waarin in de synagoge de tora-rollen bewaard worden).


De bekende geleerde Rashi zei dat de mezoeza verticaal bevestigd moet worden. Zijn kleinzoon Rabbenu Tam zei: horizontaal. Tegenwoordig wordt de mezoeza schuin bevestigd, zo, dat de bovenkant naar binnen wijst. Op 2/3 van de hoogte van de deurpost.


Samen met de tefillien en de talliet (met de tsitsiet) vormt de mezoeza een trio van tekenen, een ‘drievoudig snoer’. Je kunt ook spreken van ‘zeven tekenen’; 4 gedenkkwasten, 2 gebedsriemen en de mezoeza.

De tekenen bepalen bij de woorden van het verbond. In de Talmoed staat:

wie tsitsiet aan zijn kleed,
tefillien aan zijn lichaam
en de mezoeza aan zijn deurpost heeft,
zal niet makkelijk zondigen.


zie ook een artikel in ‘Vrede over Israël’: De Mezoeza