Het glas-in-loodraam over Juda van Marc Chagall

(bij de voorpagina van ‘Vrede over Israël’, jrg. 50 no. 2)

In de synagoge van het Hadassah ziekenhuis in Jeruzalem heeft de joodse schilder Marc Chagall de zegenspreuken van Jakob tot zijn zonen (Gen. 49) in glas-in-loodramen vertolkt.

In het raam van Juda wordt het koningschap, dat deze zowel in wereldlijke als in geestelijke zin temidden van zijn broers en van de volken mag uitoefen, benadrukt (vgl. Gen 49:8-10; Ps. 78:68-70).

Beelden die daarnaar verwijzen zijn:

• De kroon bovenin, teken van aardse koninklijke macht. Daarbij zijn de letters van de naam Juda in de kroon zo gevormd, dat ze de goddelijke naam JHVH oproepen. Zo verwijst de aardse Juda naar het goddelijke koningschap waarvan hij de vertrouweling is.
• De punten van de kroon. Deze worden weerspiegeld in de driehoekige daken van de stad Jeruzalem afgebeeld boven de leeuwenwelp. Het dubbele karakter van het aardse en hemelse Jeruzalem doemt op.
• De leeuwenwelp onder in het raam beeldt de eeuwige jeugd en de politieke heerschappij van Juda af. De leeuwenwelp geeft de aardse ondersteuning van het hemelse koningschap, gesymboliseerd door de kroon, weer.

De handen boven de kroon symboliseren mogelijk:

• De zegenende handen die deel uitmaken van de zegeningen van Jakob (Gen. 49:8) en van Mozes.
• De goddelijke handen die Juda kronen (Ps. 21:4).
• De zegenende handen van de priester in de Tempel die Israël zegenen. De lichtkring van die uitstraalt van de hemelse kroon over de stad Jeruzalem lijkt in die richting te wijzen. Deze lichtkring doorbreekt de overheersende kleur rood, de bloedkleur van oorlog. Vrede daalt over de stad neer (Ps. 122).

De kleuren rood en wit zullen stellig verwijzen naar de verzen die de zegen van Jakob voor Juda afsluiten: ‘Hij zal zijn kleed in wijn wassen en in druivenbloed zijn gewaad. Hij zal donkerder van ogen zijn dan wijn en witter van tanden dan melk’ (Gen. 49:11b-12).

zie ook de uitleg bij de ramen van de stammen Ruben, Jozef, Levi en Aser