Joodse datum

19 adar 5779

ֹBijbeltekst

Giften

U kunt ons op verschillende manieren financieel steunen.


Wij hebben een ANBI-status, waar­door giften fiscaal aftrek­baar zijn.


שַׁבָּת

Sjabbát


De sjabbat (שַׁבָּת) neemt een heel belangrijke plaats in in het leven van de joden. Naar het vierde gebod (Ex. 20:8-11, Deut. 5:12-15)wordt deze dag geheiligd, apart-gezet. O.a. door ‘niet-werken’, maar belangrijker is wat er positief gedaan wordt op deze dag, die telkens weer rust- en hoogtepunt van de week mag zijn.


De sjabbat begint op vrijdagavond, op het tijdstip dat er drie sterren aan de hemel zichtbaar (zouden) zijn.

De mannen gaan naar de synagoge, waar de sjabbat als een Bruid en een Koningin wordt begroet. Men zingt:

Kom, mijn vriend, de Bruid tegemoet!
Laat ons de sjabbat begroeten!

De sjabbat wordt toegezongen:

Treed binnen in vrede, gij sieraad van uw man;
treed binnen in vrede en jubel;
bij de getrouwen van Israël, het eigene volk,
treed binnen, o Bruid, treed hier binnen!’


Ondertussen zorgen de vrouwen dat thuis alles klaar is voor het sjabbatsmaal. De tafel wordt gedekt met een glanzend wit tafellaken. Daarop komen in elk geval een kandelaar met kaarsen, een schaal of mandje met sjabbatbroden met daar­over een kleedje, een karaf wijn en (zilveren) bekertjes, en een zoutvaatje.


Het is de taak van de vrouw om de sjabbatkaarsen aan te steken; daarmee wordt de sjabbat thuis ingeluid. Evt. kunnen ook meisjes een kaars aansteken en daarmee actief deel­nemen aan de sjabbat-inwijding. ‘Het is de vrouw, van wie het joodse licht straalt, dus steekt zij de kaarsen aan’!


Voor de maaltijd wordt bijzonder brood gebruikt, de challa (חַלָּה). Dat ligt eerst onder een kleedje, het ‘challe-kleedje’, dat vaak opgesierd is met tekst en/of emblemen. De challot (meervoud van challa) zijn gevlochten broden, waarvan er op sjabbatavond twee op tafel liggen - als een verwijzing naar het manna dat er voor de sjabbat twee keer zoveel was als normaal. Het kleedje eroverheen wijst naar het manna, dat bedekt was door een laag dauw.


De maaltijd begint met qiddoesj (קִדּוּשׁ), de ‘heiliging’. Met een tot de rand met wijn gevulde beker op de palm van de rechterhand citeert de huisvader Gen. 1:31-2:4, en daarna een zegenspreuk over de wijn en over de sjabbat. En ieder zegt ‘amen’. Dan drinkt hij uit de beker, meer dan de helft, en laat hem daarna rondgaan.

Na eerst nog een ritueel handen-wassen worden de beide gevlochten broden opgenomen, en wordt God gedankt, ‘die het brood uit de aarde doet voortkomen’. Dan wordt van één van de broden rondgedeeld. De heer des huizes breekt of snijdt er stukjes af die hij in het zout doopt (vgl. Lev. 2:13). Ieder krijgt een stukje.


Tot zover sprak alleen de heer des huizes. Nu kan er weer gewoon gepraat worden en gaat de eigenlijke maaltijd beginnen.



Voor de afsluiting van de sjabbat, zie: havdala
zie ook artikelen in ‘Vrede over Israël’:
Sjabbat en Zondag, een paar apart
Sjabbat, de koningin der dagen
Sjabbat in Israël
Sjabbat bij Messias-belijdende Joden