@font-face{font-family:"David";src:url("../_font/David.woff2") format("woff2"),url("../_font/David.woff") format("woff"),url("../_font/David.ttf") format("truetype")}html{scroll-behavior:smooth}:target{scroll-margin-top:85px}body{margin:0;background:#ededed;color:#121212}*{box-sizing:border-box}main{margin-top:80px;min-height:calc(100vh - 80px)}section{margin:0;padding:0}h1,h2,h3,h4,h5,h6{margin:30px 0 10px 0;font-family:sans-serif,Lato,sans-serif;font-weight:bold;color:#ff9c1a;text-wrap:balance}h1{font-size:200%;margin-top:0}h2{font-size:180%}h3{font-size:160%}h4{font-size:140%}h5{font-size:120%;line-height:160%}h6{font-size:100%}div,p,li,th,td,input,select{font-family:sans-serif,Lato,sans-serif}p,ul,ol{margin:0}p,li,th,td,blockquote{line-height:180%}blockquote{margin:6px 0px 6px -15px;padding-left:41px;font:normal 100%/150% "Times New Roman",serif,sans-serif;background:url(../_image/dquotL26.png) left top no-repeat,url(../_image/dquotR26.png) right bottom no-repeat;color:#666}details{margin:20px 0;border-radius:6px}summary{color:#000;font-size:110%}ul,ol{display:block;margin-left:30px}ul ul,ul ol{margin-left:40px}ul{list-style-type:disc}ol{list-style-type:decimal}ol.alfa{list-style:lower-alpha}li{margin-top:6px;margin-bottom:6px}b,strong{font-weight:bold}i{font-family:"Times New Roman",serif,serif;font-style:italic}em{font-family:sans-serif,Lato}:is(h1,h2,h3,h4,h5,h6,blockquote) em{font-weight:bold}:is(h1,h2,h3,h4,h5,h6,blockquote) i{font-family:"Times New Roman",serif;font-weight:300}:is(h1,h2,h3,h4,h5,h6) bdo{color:#ff9c1a;font-weight:600}small{font-size:90%}sup{vertical-align:super;line-height:.5em;font-size:50%;font-weight:bold}a{padding:0 3px;margin:0 -3px;text-decoration:none;color:#0e98aa;border-bottom:1px dotted #0e98aa;border-radius:8px}:is(h1,h2,h3,h4,h5,h6) a,.inleiding a{color:inherit}main a,.intro a{transition:.5s}main a:hover,.intro a:hover{background:#b5dee3;text-shadow:1px 1px 1px #0e98aa}a[href*=javas],a.std,.std-links a{padding:0;margin:0;background:inherit;transition:.25s}a[href*=javas]:hover,a.std:hover,.std-links a:hover{background:inherit;text-shadow:1px 1px 1px #878787}button{margin:10px;padding:10px;border:3px outset #878787;border-radius:10px;background:#dedede;font-weight:bold;color:red}button:hover{border:3px inset #878787}select,input{height:28px}table{empty-cells:show;border-collapse:collapse;border-spacing:0;max-width:100vw}th,td{vertical-align:top;text-align:left}th{font-family:sans-serif,Lato,sans-serif;font-size:120%}bdi,bdo{font-family:"David";font-style:normal;font-size:120%;line-height:100%;color:#000;padding:0 2px;white-space:nowrap;direction:rtl}p.klein{font-size:90%;line-height:150%}p.terzijde{font-size:90%;margin:4px 0 4px 26px;text-indent:0;line-height:150%}p.fout{display:none}p.center{text-align:center;margin:20px 0}a.tekst{border-bottom:1px dotted #878787;background:none}a.licht{color:#70cfdb}a.afb,.afb a,.afb-2 a,a.clear{border-bottom:none;background:rgba(0,0,0,0)}a.afb:hover,.afb a:hover,.afb-2 a:hover,a.clear:hover{background:rgba(0,0,0,0)}.hrefs a{border-bottom:none;display:inline-block;padding:8px}.sub a{color:#70cfdb}.grijs{filter:grayscale(100%)}.grijs:hover{filter:grayscale(0%)}table.info{border:2px ridge #bababa;margin:0 auto}table.info th,table.info td{padding:2px 6px;border:1px solid #ededed}table.info th{background:#00abc2;color:#ededed;opacity:.8}table.info th a{color:#ededed}table.info td{overflow:hidden;text-overflow:ellipsis}table.info td h5{margin-top:2px}table.info td h6{font-weight:bold;font-style:normal;margin-top:20px}table.info select,table.info input{height:34px}table.info tr{background:#fff}table.info tr.wissel:nth-child(odd){background:#deebed}table.info tr:hover,table.info tr.wissel:hover{background:#f2e7d9}details .info{border:2px outset #ddd;background:#fff;margin:5px 0;padding:5px 10px;border-radius:0 0 10px 10px}details .info p+p{text-indent:0}.label{text-align:right}.mail-input{border-radius:10px;box-shadow:1px 1px 3px 3px #bababa;text-shadow:1px 1px 1px #666}.mail-input input{padding:0 5px;height:32px;border:1px solid #ababab}.pop-up-base{position:relative;display:inline-block}.pop-up-text{visibility:hidden;background-color:#000;color:#ededed;text-align:center;border-radius:6px;padding:8px;position:absolute;top:-50px;left:0;margin-right:-18px;font:normal 16px sans-serif,Lato;z-index:1}.pop-up-text::after{content:" ";position:absolute;top:100%;left:20px;margin-left:-5px;border-width:5px;border-style:solid;border-color:#000 rgba(0,0,0,0) rgba(0,0,0,0) rgba(0,0,0,0)}.pop-up-base:hover .pop-up-text{visibility:visible}.foto{float:right;margin:0 0 0 8px;text-align:center;font:normal 8pt Tahoma}.foto-links{float:left;margin:0 8px 0 0;text-align:center;font:normal 8pt Tahoma}.kader{background:#f2e7d9;margin:0;padding:6px 10px;border:1px solid #ccc}.kader h3,.kader h4{margin-top:10px;padding-top:0}.noot{line-height:125%;font-size:90%;margin:0px 0px 6px 0px;color:#666;font-family:sans-serif,Lato,sans-serif}.verwijzing{background:#f2e7d9;padding:6px 10px;margin:10px 0px;border:1px solid #ecc593;border-radius:8px}.verwijzing p{text-indent:0;font-size:90%}.extra-info{margin-top:18px;padding:0;max-height:calc(100vh - 100px);background:rgba(0,0,0,0);overflow-y:auto}.extra-info *{text-align:center}.extra-info p{font:normal 100% sans-serif,Lato;line-height:1.2em;margin-bottom:12px;text-indent:0}.rechts{float:right;margin:6px 0px 6px 6px;padding:10px;background:#dedede;border:1px solid #ccc;width:50%}.links{float:left;margin:6px 6px 6px 0px;padding:10px;background:#dedede;border:1px solid #ccc;width:50%}.center-blok{margin:0 auto}.center-tekst{text-align:center}.no-wrap{white-space:nowrap}.ellips{overflow:hidden;text-overflow:ellipsis}.print{display:none}@media print{.screen{display:none}}.rij{display:flex;flex-flow:row wrap;justify-content:space-around;align-items:flex-start;min-height:calc(100vh - 80px);background:#ededed;padding:40px 10px}.rij>h1{width:100%;margin:30px 0;font-size:200%;text-align:center}.rij-center{justify-content:center}.rij-center div{margin:20px 0;padding:20px 2%}.blok{position:relative;background:#fff;margin:20px;padding:0;font-size:100%;flex:1 0 300px}.blok-passend{position:relative;background:#fff;margin:20px;padding:0 0 20px 0}.top{align-self:flex-start;min-height:0}.mw100{flex:0 1 100px;max-width:300px}.mw300{flex:1 1 200px;max-width:300px}.mw400{flex:1 1 300px;max-width:400px}.mw600{flex:1 1 450px;max-width:600px}.mw800{flex:1 1 600px;max-width:800px}.mw1000{flex:1 1 750px;max-width:1000px}.breed{flex:1 1 900px;width:100%}.blok-txt{padding:20px 4%;background:rgba(0,0,0,0)}.fullHi{min-height:calc(100vh - 200px)}@media all and (max-width: 400px){.blok-passend{margin:0}.blok-txt{padding:4px}}.modal{min-width:200px;max-height:98vh;padding:32px 0 0 0;position:fixed;left:50vw;top:50vh;transform:translate(-50%, -50%);margin:0;border:3px solid gray}.modal-content{position:relative}.modal .balk{position:absolute;top:0;left:0;height:32px;width:100%;padding-left:8px;font:bold 16px sans-serif;line-height:2;background:#00abc2;overflow:hidden;color:#fff}.modal .close{position:absolute;right:3px;top:3px;width:24px;height:24px;border-radius:5px;z-index:999}.modal .tekst{max-width:80ch;max-height:calc(98vh - 64px);padding:30px 10px 0px 30px;overflow-x:scroll;overflow-x:hidden}.modal .tekst h2{margin:0;font-size:1rem;line-height:1.6;color:red}.modal .tekst p{font-size:1rem;line-height:1.6}.modal .tekst b{font-weight:normal;color:blue}.modal .tekst sup{font-size:70%;color:red;margin-right:2px}.modal .image{padding:16px;background:#fec}.modal .image img{display:block;margin:0;max-height:calc(98vh - 64px)}.modal::backdrop{background:#000;opacity:.75}h1+h2,h1+h3,h1+h4,h3+h4{margin-top:0}p+p{text-indent:30px}h3:first-child,h4:first-child{margin-top:0}div>img,a>img{width:100%;height:auto}.schaduw{border:1px solid #bababa;box-shadow:1px 1px 1px #bababa}.rand{text-shadow:0 0 3px #878787}.rond{border-radius:15px}.wit{color:#ededed}.bg-wit{background:#fff}.bg-grad{background:linear-gradient(hsl(0, 0%, 87%), hsl(0, 0%, 93%))}.bg-grad2{background:linear-gradient(hsl(0, 0%, 93%), transparent)}.sticky{position:sticky;top:80px}.stretch{align-items:stretch}.topmargin{margin-top:80px}.notopmargin{margin-top:0}.hoger{margin-top:-40px;margin-bottom:40px}.nopadding{padding:0}.nobreak{white-space:nowrap}.nowrap{white-space:nowrap}.center-txt{text-align:center}.center-div{margin:0 auto}.mailform input{display:none}a[target=_blank]::after,a[href$=".docx"]::after,a[href$=".pdf"]::after{content:url(../_image/link_download.png);vertical-align:bottom;margin-left:2px;opacity:.5;transform:scale(0.8)}a[target=_blank]::after{content:url(../_image/link_extern.png)}a.std::after{content:"";margin-left:0}.maxWidth-L{max-width:1400px;margin:0 auto;position:relative}div.logo{position:absolute;top:0;left:0;display:inline-block;width:80px;height:80px}img.logo{position:absolute;top:0;left:0;height:80px;width:auto;border-radius:10%;transform:scale(0.8);transition:transform .5s;z-index:12}img.logo:hover{transform:scale(1)}#header{position:fixed;top:0;right:0;width:100%;height:80px;background:#fff;z-index:10}#spoor{position:absolute;top:60px;left:110px;font:normal 90% sans-serif,Lato;color:#000}#spoor a{color:#00abc2}#to-top{display:none;position:fixed;bottom:10px;right:8px;z-index:10}#to-top img{width:32px;opacity:.7}#to-top img:hover{opacity:1}#menu-button{display:none}nav{position:absolute;top:0px;right:0px;padding-top:13px;height:80px;z-index:20}nav a{color:#104c58;border-bottom:0}nav a:hover{color:#00abc2;border-bottom:0}.menu-item{margin:0 1rem;padding:0 5px;line-height:30px;font-weight:bold;color:#104c58;border-left:2px solid rgba(0,0,0,0);position:relative}nav div.has-sub:hover{border-left:2px solid gray;border-radius:0 10px 0 0;background:rgba(222,222,222,.9)}nav div.has-sub>a{white-space:nowrap}nav div.has-sub>a::after{content:" ⏷";font-size:75%;color:gray}nav div.has-sub>a:hover::after,nav div.has-sub:hover a::after{visibility:hidden}nav div.subs{position:absolute;top:30px;left:-2px;width:auto;padding:10px 10px 4px 10px;line-height:250%;border-left:2px solid gray;border-bottom:2px solid gray;border-radius:0 10px 0px 10px;background:rgba(222,222,222,.9);z-index:11;visibility:hidden;opacity:0;transition:visibility 0s,opacity .7s}nav div.subs a{white-space:nowrap}nav div.subs a.sub2{font-weight:500}nav div.subs a.sub2::before{content:"• "}nav div.menu-item:hover .subs{visibility:visible;opacity:1;z-index:99}nav .extra{width:auto;margin-right:5px;display:flex;gap:10px}nav .outline{outline:2px solid #00abc2}nav .outline:hover{outline:3px solid #00abc2}nav input{font:inherit;line-height:20px;width:15ch;padding-left:8px;background:#fff url(../_image/icon_zoek.webp) no-repeat right;background-size:contain;border:none;border-radius:15px}nav input::placeholder{font-weight:300;color:gray}nav .icon{width:28px;height:28px;background:#fff;border-radius:50%}@media screen and (min-width: 900px){#nav{width:auto}#menu-items{height:60px;display:flex;flex-wrap:nowrap;justify-content:space-between;align-items:center}}@media screen and (max-width: 900px){#menu-button{display:block}#nav{top:0px;height:100vh;height:100dvh;width:0px;padding-top:16px;background:rgba(219,237,255,.8);overflow:auto;z-index:1;transition:all 1s}#menu-items{width:90%;padding-top:50px;display:flex;flex-direction:column;flex-wrap:wrap;align-items:center}nav .menu-item{width:300px;margin:10px 0;padding:0 10px}nav .menu-item .subs{top:-10px;width:200px;margin-left:100px;padding:5px 20px;border-left:none !important;border-radius:10px}#nav .icons{margin-left:-5px}}#menu-button{float:right;width:50px;height:50px;margin:15px;background:#104c58;cursor:pointer;border-radius:10px;position:relative;z-index:2}#menu-button:hover{background:#006464}#menu-icon{position:absolute;top:0;right:15px;left:15px;width:auto;height:100%}.lines,.lines:before,.lines:after{position:absolute;display:block;width:100%;left:0;background:#fff;transition:.3s}.lines{height:3px;margin-top:-2px;top:50%}.lines:before,.lines:after{content:"";height:100%;transform-origin:5rem center}.lines:before{top:8px}.lines:after{top:-8px}.close{transform:scale3d(0.8, 0.8, 0.8)}.close .lines{background:rgba(0,0,0,0)}.close .lines:before,.close .lines:after{top:0;transform-origin:50% 50%}.close .lines:before{transform:rotate3d(0, 0, 1, 45deg)}.close .lines:after{transform:rotate3d(0, 0, 1, -45deg)}#footer{padding:10px;background:#1f4347;display:flex;flex-flow:row wrap;justify-content:space-around;align-content:flex-start;position:relative}#footer .rij{margin-top:20px;width:100%;min-height:100px;background:rgba(0,0,0,0)}#footer .blok{background:rgba(0,0,0,0);text-align:center;color:#fff !important;line-height:180%;margin:0;padding:6px;flex:1 1 200px;max-width:400px;border:none}#footer p{line-height:180%;text-indent:0 !important}#footer a{color:#fff;font-weight:bold}#footer a:hover{color:#b5dee3;border-bottom:2px solid #b5dee3}#footer h4 a{color:inherit}#footer td{padding:4px;border:1px dotted #ff9c1a;border-style:none}#footer form{margin:0px auto;padding:8px;width:clamp(100px,75%,300px)}#footer input{background:#e4edb6;border-radius:5px}#footer .button{width:40px;background:#bcdc04;color:5;margin-top:4px}#footer .button:hover{color:#00abc2}#footer .links a{margin:0 5px;white-space:nowrap}table.contact{margin:0 auto}table.contact td:nth-child(1){text-align:right}@media(max-width: 2000px){#footer .links{display:none}}@media(max-width: 880px){#menulink{display:none}}@media print{.screen{display:none}}

Een herboren natie


Israël is geen België of Burkina Faso, en het Joodse volk is in historisch en bijbels opzicht uniek. Als het hierover gaat, komen er al snel emoties bij. Oud-journalist Aad Kamsteeg wilde zijn eigen opvattingen eens op een rijtje zetten. Het puntig geschreven Israël, een herboren natie is er het aantrekkelijke resultaat van.


In kort bestek laat Kamsteeg tien thema’s de revue passeren: de houding van regering en bevolking in Nederland, de opstelling van Nederlandse kerken, ideologische stromingen in Israël, antisemitisme, Messiasbelijdende Joden, de Palestijnen, het Amerikaanse schild, verzoeningsprojecten, de verhouding tussen profetie en volkenrecht en tot slot wat de Bijbel over Israël en het land zegt. Met deze volgorde probeert hij de feiten, ontwikke­lingen en meningen in het juiste perspectief te zetten.

Evenwicht

Kamsteeg, die vaak in Israël en in de Palestijnse gebieden is geweest, spreekt met kennis van zaken. Bovendien heeft hij Michael Mulder van het Centrum voor Israëlstudies en Jan-Henk Soepenberg van Yachad laten meelezen. Yachad is een organisatie die binnen de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt actief is. De organisatie geeft stem aan de overtuiging dat God trouw is aan zijn oude verbondsvolk. Yachad wil met het Joodse volk het getuigenis delen dat Jezus de Messias is.

Ook Kamsteeg is van mening dat kerken een onopgeefbare verbondenheid met Israël hebben. Tegelijk ziet hij graag dat zij deze band in een evenwichtige relatie brengen met gerechtigheid voor het Palestijnse volk. Zelf typeert hij zijn mening op veel punten als een middenpositie. In een beknopte en heldere stijl zet hij die uiteen.

Geweld van genade

‘Christen voor Israël’, zo noemt Kamsteeg zichzelf. Hij hekelt de ‘chronische vijandigheid’ van de VN-mensenrechtencommissie en de boycot-beweging, maar ook het beleid van de Likoed-partij, die de Palestijnen weinig rechten gunt. In de Messiasbelijdende Joden ziet hij een brug tussen jodendom en christendom. Zoals gelovige chinezen de beste zendelingen waren, zo ligt bij Messiasbelijdende Joden in Israël ‘de eerste missionaire verantwoordelijkheid’.

Wat is dan de taak van christelijke kerken en stichtingen? Zij kunnen allereerst theo­logische en sociale steun bieden ter verbetering van de verhoudingen tussen christenen en seculiere en orthodoxe Joden. In de tweede plaats kunnen zij hulp geven aan Messias­belijdende gemeenten. In de derde plaats ziet Kamsteeg veel in Joods-Palestijnse verzoeningsprojecten. Tegenstellingen kunnen hier door wat hij noemt ‘geweld van genade’ worden overbrugd.

Politiek zetten deze projecten weinig zoden aan de dijk. Kamsteeg stelt vast dat Israëli’s en Palestijnen zichzelf allebei in een onmogelijke positie hebben gemanoeuvreerd. Toch zijn deze verzoeningsprojecten tekenen van hoop. De Bijbel inspireert: Isaak en Ismaël gingen uiteen. Bij de begrafenis van hun vader Abraham ontmoetten zij elkaar. Jakob en Ezau verzoenden zich op den duur met elkaar. Ook voor Ismaël zijn er beloften. Kamsteeg hoopt dat het beloofde land zelf instrument tot verzoening wordt.

Stellingen

Israël, een herboren natie is een goed leesbaar en lezenswaardig boekje. Het eindigt met een tiental stellingen, die aan het denken willen zetten. Ik geef er enkele door:

  • Discussies over Israël zouden minder opgewonden worden als er serieus rekening mee gehouden zou worden dat er verschil bestaat tussen kritiek op Israël, anti­zionisme, anti-judaïsme en antisemitisme.
  • Nederlandse christenen die vinden dat Bijbelse profetie in belang uitgaat boven op gerechtigheid gebaseerd volkenrecht vergissen zich omdat profetie onrecht uitsluit.
  • De discussie tussen christenen over exegese en op land en grenzen van Israël gerichte toepassing zou geholpen zijn wanneer de eigen overtuigingen niet met al te grote stelligheid naar voren worden gebracht.

N.a.v. Aad Kamsteeg, Israël, een herboren natie. Het land van Abraham in Bijbels en theologisch perspectief, uitg. Buijten en Schipperheijn, Amsterdam 2021, 127 blz., € 10.

drs. Niels van Driel
Verbonden jrg. 66 nr. 1 (feb 2022)
www.kerkenisrael.nl/verbonden

verbonden